Narratio. Cyfrowe repozytorium historii mówionej

Czym jest „Narratio”?

Polskie zbiory historii mówionej są obecnie rozproszone i niewystarczająco opisane. Dzięki projektowi „Narratio” uczynimy je bardziej dostępnymi, a przez to – częściej używanymi. 

Wspólnie z Muzeum Historii Polski i z partnerami projektu udostępnimy kilka tysięcy nagrań w jednym miejscu, z dbałością o wysokie standardy techniczne i merytoryczne. Stworzymy platformę, dzięki której materiały zostaną udostępnione w spójny, uporządkowany sposób. Będą mogły być szerzej wykorzystywane przez badaczy, nauczycieli i studentów, archiwistów społecznych i pasjonatów historii. Nagrania zostaną też zabezpieczone w nowo utworzonym repozytorium. 

„Narratio” to pierwsza tak kompleksowa inicjatywa dla historii mówionej, a jej kluczowymi działaniami będzie:

• digitalizacja, ochrona i udostępnienie zasobów,

• integracja rozproszonych archiwów z różnych instytucji,

• zapewnienie nowoczesnych narzędzi dostępu do świadectw historii.

Rolą Centrum Archiwistyki Społecznej w projekcie jest koordynacja działań związanych z historią mówioną w archiwach społecznych:

• identyfikacja zbiorów historii mówionej w archiwach społecznych,

• wizyty w archiwach społecznych i wsparcie ich w opisywaniu zbiorów,

• umieszczenie opisów nagrań w Otwartym Systemie Archiwizacji, a później import ich do portalu Narratio i repozytorium,

• koordynacja prac nad ujednoliceniem sposobu opisywania nagrań historii mówionej w Polsce, tak aby łatwiej było je znaleźć i wykorzystywać.

Czas trwania projektu: 1.01.2026-31.12.2028

Cele projektu:

• Zwiększenie dostępu do zasobów historii mówionej:

• utworzenie portalu cyfrowego z repozytorium nagrań i metadanych
• ułatwienie dostępu do materiałów dotychczas rozproszonych w różnych instytucjach
• integracja z międzynarodowymi repozytoriami (np. Europeana)
• poszerzenie grona odbiorców (badacze, nauczyciele, studenci, pasjonaci historii).

• • Opracowanie standardu metadanych dla historii mówionej:

• ujednolicenie metod katalogowania, wyszukiwania i analizy materiałów
• zapewnienie interoperacyjności między instytucjami zajmującymi się historią mówioną
• przygotowanie gruntu pod automatyzację procesów opisywania zasobów.

• Ochrona dziedzictwa kulturowego i artystycznego:

• digitalizacja i archiwizacja unikatowych świadectw historii
• trwałe zachowanie relacji
• udostępnienie materiałów w formie cyfrowej jako zasobu edukacyjnego i naukowego.

• Zwiększenie efektywności procesów udostępniania zasobów:

• automatyzacja i usprawnienie przeszukiwania oraz publikacji materiałów
• wdrożenie narzędzi cyfrowych: API, systemy transkrypcji i rozpoznawania mowy
• integracja z innymi repozytoriami krajowymi i międzynarodowymi
• szkolenia dla pracowników instytucji kultury w zakresie cyfryzacji i zarządzania treściami.

Grupy docelowe projektu

Grupy docelowe projektu „Narratio” obejmują badaczy historii, nauczycieli, uczniów i studentów, archiwistów społecznych, instytucje publiczne oraz wszystkich odbiorców zainteresowanych historią mówioną. Analiza potrzeb wykazała, że użytkownicy ci napotykają istotne bariery związane z rozproszeniem zasobów, ich ograniczoną dostępnością cyfrową oraz brakiem spójnych standardów opisu i narzędzi wyszukiwania. Projekt odpowiada na te potrzeby poprzez stworzenie jednolitej platformy umożliwiającej dostęp do nagrań, metadanych i transkrypcji w uporządkowanej, przyjaznej użytkownikom formie.

Rezultaty projektu

Rezultatem projektu „Narratio” będzie uruchomienie ogólnopolskiej platformy cyfrowej integrującej zasoby historii mówionej z różnych instytucji. Udostępnionych zostanie ponad 7300 cyfrowych dokumentów, w tym nagrań audio i wideo oraz towarzyszących im metadanych i transkrypcji. Projekt przyczyni się do zwiększenia dostępności zasobów kultury, poprawy ich widoczności w internecie oraz umożliwi ich ponowne wykorzystanie w działaniach edukacyjnych, naukowych i badawczych. Projekt zapewnia możliwość ponownego wykorzystania udostępnianych informacji i zasobów cyfrowych zgodnie z zasadami otwartości danych oraz wymaganiami programu Fundusze Europejskie na Rozwój Cyfrowy.

Partnerzy projektu

W projekcie „Narratio” uczestniczą:

• Muzeum Historii Polski (lider projektu),
• Centrum Archiwistyki Społecznej,
• Instytut Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego,
• Centralne Muzeum Jeńców Wojennych.

Po zakończeniu realizacji projektu powstała infrastruktura będzie otwarta na przyłączenie się kolejnych instytucji i podmiotów chcących udostępniać swoje zasoby historii mówionej.

Wspólna platforma i nowoczesna technologia

W ramach projektu powstanie nowoczesna platforma online, która:

• zintegruje zasoby czterech instytucji partnerskich,
• umożliwi wyszukiwanie i przeglądanie materiałów dzięki interfejsom API i narzędziom AI,
• będzie mieć możliwość integracji z agregatorami danych krajowymi (np. KRONIK@) oraz międzynarodowymi (np. Europeana),
• zapewni automatyczną transkrypcję oraz zaawansowane funkcje przeszukiwania treści.

Łącznie udostępnionych zostanie ponad 7300 cyfrowych dokumentów – relacji świadków historii, nagrań audio i wideo, oraz spisanych wspomnień.

Projekt „Narratio. Cyfrowe repozytorium historii mówionej” jest realizowany w ramach działania FERC.02.03 Cyfrowa dostępność i ponowne wykorzystanie informacji, programu Fundusze Europejskie na Rozwój Cyfrowy 2021-2027 współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.

Całkowita wartość projektu wynosi 16 018 357,81 zł w tym z budżetu środków europejskich: 12 768 233,01 zł, z budżetu państwa 3 250 124,80 zł.